Festiwal wina w Tokaju

Tokaj to niewielkie miasteczko powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech, stolica słynnego na cały świat regionu winiarskiego. Położone jest u podnóża wulkanicznej góry Tokaj (515 m.n.p.m), nad Cisą, lewobrzeżnym dopływem Dunaju, rzeką niewiele krótszą od Wisły. Corocznie obchodzi się tu Festiwal Wina Tokajskiego wiosną i Tokajskie święto Winobrania jesienią.

Węgrzy z dumą wspominają okres świetności swojego państwa.

Miasteczko słynie z funkcjonujących od kilkuset lat piwnic, w których dojrzewa lokalne wino. W jednej z nich według podań w 1526 roku został wybrany król Jan Zapolya.

O smaku tokajskich win decydować ma ciepły, ale łagodny klimat, żyzne wulkaniczne gleby oraz unikatowy skład pleśni w piwnicach winnych.

tokajska pleśń

Sama okolica jest pięknym z przyrodniczego punktu widzenia regionem, który warto popodziwiać między kolejnymi seriami degustacji. 

Plantacja winorośli

tokajska jaszczurka

tokajski robal

Sam festiwal przebiega w kameralnej atmosferze. Nie przybywają na niego nieprzebrane tłumy turystów, choć jest ich na tyle dużo, by impreza odnosiła sukces. Można się tu natknąć na wielu Polaków. Warto pochodzić po winiarniach lokalnych rzemieślników i posłuchać, co mają do powiedzenia na temat swoich produktów.

Győr

Győr - szóste co do wielkości miasto Węgier, popularny cel wypraw turystycznych, miasto uniwersyteckie. Leży w połowie drogi między Budapesztem a Wiedniem. Jego historia odpowiada historii Węgier, pierwotnie była to osada celtycka, następnie powstawały tam ośrodki rzymskie, awarskie i węgierskie.

Za czasów Stefana I utworzono tu biskupstwo, w 1743 Győr otrzymał status wolnego miasta królewskiego. Miasto było najeżdżane przez Mongołów, Turków, Czechów i Karola Wielkiego.

neobarokowy ratusz

Jedna z licznych rzek Győr

kamienice przy rynku

kamieniczka z katedrą w tle

stary ratusz z XVI w.

Dawna synagoga

Chociaż miasto leży bliżej Słowackiej granicy, powszechnie stosowanym drugim językiem (np. na dworcu) jest niemiecki. A to ze względu na licznie przybywających turystów z Austrii.

Uniwersytet Loránda Eötvösa

Główny budynek uniwersytetu

Największy uniwersytet w Budapeszcie powstał w XVII wieku i początkowo składał się z wydziałów teologicznego i filozoficznego. Instytucję założono w Trnawie, leżącej dzisiaj na Słowacji. W 1777 roku Maria Teresa przeniosła ją do Budy, a w 1784 do Pesztu. Dzisiaj uniwersytet posiada osiem wydziałów i naucza ponad 24 000 studentów.

wydział humanistyczny

Wmurowane w budynki upamiętnienie ofiar wojny

wejście od ulicy Rakoczego

Protesty w Budapeszcie

Korzystając z okazji postanowiłem sprawdzić, jak protestuje się na Węgrzech. Od kilku dni regularnie powtarzane są manifestacje głównymi ulicami Budapesztu, których celem jest wyrażenie sprzeciwu wobec nowej rządowej ustawy, zwanej potocznie "niewolniczą". Chodzi o nowe prawo pracy, zwiększające o 60% limit nadgodzin i zmnieniające termin rozliczania się z nich z jednego roku na trzy.

Żółtych kamizelek też się trochę znalazło.

Warunki były srogie, lecz nikogo to nie zniechęcało. Budapesztańczycy ciągnęli ochoczo ze wszystkich stron miasta na Plac Bohaterów.

 Byli czerwoni

 Zieloni

 I niebiescy. Co ciekawe, na placu zbiórki kwitł handel różnorodnym towarem, od flag i szalików po jedzenie i nawet grzane wino.

W takiej sytuacji zawsze się znajdzie jakaś rozśpiewana ekipa. Poniżej urywek z samego marszu.

Co ciekawe, gdy pochód dotarł do celu, na tyły parlamentu, nie doszło tam do żadnej awantury, a zamiast koktajli mołotowa i kostki brukowej, leciała pokojowa muzyka.

Poniżej lepiej zgrany utwór wykonawcy.

Polak, Węgier, dwa bratanki

Pełna wersja słynnego historycznego przysłowia brzmi następująco

Polak, Węgier – dwa bratanki,

i do szabli, i do szklanki,

oba zuchy, oba żwawi,

niech im Pan Bóg błogosławi.

W dawnej wersji zamiast szabli występował koń, co niosło - jak rozumiem - z grubsza podobne znaczenie.
Mało zaskakującą ciekawostką jest, że na Węgrzech tekst ten jest również powtarzany. W węgierskim tłumaczeniu Polak i Węgier razem walczą i piją wino.
Rymowanka powstała w XVIII wieku i podobno nie posiada precedensu w żadnych innych stosunkach międzynarodowych na całym świecie.

Dni polskie na hali targowej

Transmisje TVP i Józef II Habsburg

Najpierw krótki komentarz odnośnie transmisji sportowych TVP

Józef II Habsburg

Cesarz rzymsko-niemiecki, król Czech i Węgier, a właściwie:
Józef, z Bożej łaski uświęcony i wybrany cesarz rzymski, po wieki August, król Niemiec, Węgier, Czech, Dalmacji, Chorwacji, Slawonii, Jerozolimy, Galicji i Lodomerii, etc., etc., arcyksiążę Austrii, książę Burgundii, Lotaryngii, Styrii, Karyntii i Karnioli, Bukowiny, wielki książę Toskanii, wielki książę Siedmiogrodu, margrabia Moraw, książę Brabancji, Luksemburga, Limburga, Geldrii, Wirtembergii, Teck, Górnego i Dolnego Śląska, Mediolanu, Mantui, Parmy, Placetii, Guastalli, Oświęcimia i Zatoru, Kalabrii, Baru, Montferratu i Cieszyna, książę Szwabii i Charlesville, hrabia Habsburga, Flandrii, Tyrolu, Hainaut, Kyburga, Gorycji i Gradiszki etc., margrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Burgau, Górnych i Dolnych Łużyc, Pont-à-Mousson, Nomeny etc., hrabia Namur, Prowansji, Blâmont, Zutphen, Saarwerden, Salm, Falkenstein, etc., etc., pan Marchii Wendyjskiej, Mechelen, etc., etc., etc.

W tym krótkim wpisie spróbujemy odkryć, jak człowiek odpowiedzialny za I rozbiór Polski zasłużył na patronowanie jednej z krakowskich ulic oraz dlaczego jest solidnie upamiętniony na Węgrzech.

Kiepski montaż ze skrzyżowania József utca i József Körút

Józef, który był najstarszym synem cesarzowej Marii Teresy, panującej w Cesarstwie Austrii przez 40 lat, sam dochapał się do władzy licząc 39 wiosen i trzymał ją przez dekadę. Jak rządził? Starał się podporządkować władzy chyba wszystkie dziedziny życia, na czele z religią, do czego utworzono nawet specjalne pojęcie józefinizmu. Zniósł karę śmierci. Chciał stworzyć jednolite językowo i administracyjnie państwo, co w takiej mozaice narodowej, jaką było państwo Habsburgów, brzmi dzisiaj jak zbrodnia.

Skład narodowy Austro-Węgier (tylko to znalazłem) za Wikipedią

Niemcy	24%
Węgrzy	20%
Czesi	13%
Polacy	10%
Rusini/Ukraińcy	8%
Rumuni	6%
Chorwaci	5%
Słowacy	4%
Serbowie	4%
Słoweńcy	3%
Włosi	3%

W 1769 roku - wbrew woli cesarzowej - Józef II wydał rozkaz przejęcia terenów tzw. zastawu spiskiego, czyli ziem przyłączonych do Polski w wyniku niespłacenia zaciągniętej u Władysława Jagiełły w XV wieku pożyczki. Akt ten miał dać początek I rozbiorowi z 1772 roku.

Za co lubić mogą go Węgrzy? Trudno powiedzieć. W swoich licznych reformach wewnętrznych dążył do jak najmocniejszej centralizacji władzy, co chyba nie powinno być im na rękę, podobnie jak procesy germanizacji. Józef II nie koronował się na króla Węgier, a koronę św. Stefana wywiózł do Wiednia. Nie zwoływał węgierskiego sejmu i zamienił w prowincji język urzędowy z łaciny na niemiecki. W 1784 w Siedmiogrodzie wybuchło nawet ludowe powstanie przeciwko jego reformom.

Więc skąd dzielnica Józsefváros?

Na zakupach

W niektórych sklepach panuje z polskiego punktu widzenia niezwykły zwyczaj. Gdy podchodzisz z koszykiem do kasy, pracownik sklepu kasuje po kolei przedmioty i przekłada je do drugiego zakupowego pojemnika. Gdy wtrącisz - nawet na początku - że potrzebujesz siatki, zostanie włożona do koszyka, jako kolejny zakup. Po uiszczeniu opłaty możesz sobie odejść na bok, położyć koszyk na stoliku i tam się spakować.

Na zakupach w Budapeszcie

Wiele produktowych uwag już było, ale dzisiaj hit, z którym polscy producenci nie mogą sobie poradzić. Jakże często mleko kakaowe sprzedawane jest w żałosnych kartonikach po 200ml, które potrafią tylko zdenerwować swoją objętością. 200ml to ilość dla 3-letniego dziecka. Na Węgrzech w oczy rzuca się konieczna obecność w sklepie opakowań 400 i 500ml, a dzisiaj udało się upolować coś, czego w Polsce nie widziałem. 1 (słownie: jeden) litr mleka kakaowego. 

Nie wypiłem na raz. Naprawdę

Targ żywności

Jest w Budapeszcie miejsce dość niezwykłe: ogromny targ żywności (i prawdę powiedziawszy nie tylko), mieszczący się w hali niedaleko Dunaju. Większość stoisk oferuje raczej typowy, węgierski prowiant: owoce lub mięso, ale występują też różne interesujące, niszowe specyfiki czy np. miód z pasieki.

W piwnicy mieści się market, a na piętrze znajdują się głównie stoiska z pamiątkami i gastronomia. Można by się spodziewać, że taka hala będzie dość brzydka, ale nic z tych rzeczy. Budynek powstał pod koniec XIX wieku w stylu odpowiadającym architekturze miasta i od początku właśnie z takim przeznaczeniem.

Na koniec fontanna. Nie każda musi być przecież duża.

Opis nowego filmu Zanussiego