Türbe Gül Baby

Tureckie mauzoleum walczącego zakonnika i poety Gül Baby, który zmarł 2 września 1541 roku podczas uroczystości dziękczynnych z okazji zdobycia Budy.

Po jego śmierci wyprawiono mu z wielkim przepychem pogrzeb, w którym udział wziął sam sułtan Sulejman Wspaniały.

Pomnik Gül Baby

Po odbiciu Budy, jezuici przerobili budynek na chrześcijańską kaplicę, którą był przez 100 lat. Następnie pełnił on krótko funkcję domu mieszkalnego, a od XIX wieku jest celem pielgrzymek wyznawców islamu.

Türbe położone jest na szycie wzgórza, którego zbocza przyozdabia z jednej strony ogród różany.

Widok na wzgórze zamkowe

Memento Park (Szoborpark)

Po przemianach ustrojowych 1989 roku Węgrzy zastanawiali się, co począć ze wszystkimi pomnikami komunizmu porozstawianymi po mieście. Choć nie wszystkie zostały zdjęte, jak np. pomnik Armii Czerwonej, na "Placu Wolności", to te, które zostały, w dużej części umieszczono w Parku Pamięci.

Pomnik Armii Czerwonej na pl. Wolności

Szoborpark 

Nie jest to taki park, jakiego można by oczekiwać. To bardziej muzeum pod gołym niebem, niewielki powierzchniowo obszar, na którym pośród bujnej roślinności porozstawiano stare pomniki.

Wejście do parku

Ferenc Puskás, Ernő Rubik i Péter Mansfeld

Ponieważ fotografii nie ma wiele, wpis będzie poświęcony trzem znanym mieszkańcom Budapesztu.

Ferenc Puskás

Jeden z najlepszych piłkarzy w historii dyscypliny w ogóle, ikona węgierskiej piłki. Jego imieniem nazwano jeden ze stadionów, zbudowany na nowo w ostatnich latach. Swoją bardzo długą zawodową karierę rozpoczął w wieku 16 lat w klubie Budapest Honvéd FC, gdzie występował w latach 1942-1956, strzelając 352 gole w 341 występach, zdobywając jednocześnie z tym klubem 5 mistrzostw Węgier.

Warto nadmienić, że węgierska piłka stała wtedy na zupełnie innym poziomie. Lata 1950-54 to czas tzw. Złotej jedenastki, gdy Madziarzy nie przegrali 32 spotkań z rzędu i zdobyli mistrzostwo olimpijskie i wicemistrzostwo świata (odebrane zresztą jako klęskę). Puskás był kapitanem tej drużyny. W reprezentacji Węgier wystąpił 85 razy, strzelając 84 bramki, co stanowiło światowy rekord do 2003 roku (na Węgrzech niepobity do dziś).

W 1956 roku, po powstaniu węgierskim, Puskás opuścił ojczyznę, wyjechał do Hiszpanii i - co ciekawe - wystąpił 4 razy w reprezentacji tego kraju. Nie odniósł w niej większych sukcesów, za to w barwach Realu Madryt zdobył 5 razy z rzędu mistrzostwo kraju, a także 3 Puchary Europy. Karierę zakończył w 1966 roku z ogólnym bilansem 616 goli w 620 klubowych występach. Zmarł w 2006 roku w Budapeszcie.

Pomnik Puskása w Budapeszcie.

Ernő Rubik

Urodzony w 1944 roku węgierski architekt i rzeźbiarz słynie na całym świecie ze swojego wynalazku, kostki Rubika. Zabawka została opracowana w 1974 roku.

Mural poświęcony wynalazkowi Rubika

Péter Mansfeld

Jako nastolatek brał udział w powstaniu węgierskim 1956 roku. Przewoził ulotki, broń i środki medyczne. Planując akcję odbicia szwagra z więzienia, napadł na milicjanta i ukradł mu pistolet. Akcja wyszła na jaw. Podczas milicyjnej obławy Mansfeld rzucił się z 4-metrowej skały, łamiąc rękę. Następnie został pojmany i stracony około rok później, po osiągnięciu pełnoletniości. W Poznaniu znajduje się ulica upamiętniająca tę postać.

Péter Mansfeld rzucający się ze skały.

Keleti pályaudvar

Największa stacja kolejowa w Budapeszcie, zbudowana w dzielnicy Józsefváros w latach 80. XIX wieku. Dawniej dworzec nazywano "centralnym", dzisiaj jest "wschodnim" (keleti). W czasach świetności był to jeden z najnowocześniejszych budynków tego typu w Europie, dziś zachwyca stylowym wykończeniem w stylu retro.

Freski, kolumnady i portale - momentami pasażerowie mogą czuć się jak w świątyni.

dworzec 5 lat temu

Wyszehrad

Około 35km na północ od Budapesztu leży zamieszkiwane przez niespełna dwa tysiące mieszkańców miasteczko, którego nazwa jest powszechnie znana nawet w Polsce. Oczywistym powodem jest historyczna rola miasta, które jako średniowieczna stolica Węgier gościło królów Czech, Polski i oczywiście Węgier podczas istotnych dla polityki regionów spotkań. Do zjazdów w Wyszehradzie nawiązali także w 1991 roku prezydenci Polski, Węgier i Czechosłowacji, inicjując w tym samym miejscu Grupę Wyszehradzką.

Najszybsza droga do Wyszehradu prowadzi przez urokliwe miasteczko Nagymaros, do którego dojeżdża pociąg z Budapesztu. Bezpośrednie połączenia są utrudnione ze względu na rzeźbę terenu, liczne wzgórza i funkcjonujący tam park narodowy.

Nagymaros leży na przeciwległym brzegu Dunaju, skąd do Wyszehradu można się dostać za pośrednictwem niedużego promu.

Nazwa "Wyszehrad" pochodzi z grupy języków słowiańskich i oznacza "zamek na wzgórzu". Choć pierwsze umocnienia na tym terenie przypisuje się Rzymianom, Węgrzy przejęli gród w IX wieku od Słowian, zostawiając jego nazwę.

W 1323 roku węgierski monarcha Karol Robert obrał Wyszehrad za swoją siedzibę. Był to pierwszy król z dynastii Andegawenów, która przez cały okres panowania na Węgrzech rezydowała właśnie tam. W Wyszehradzie urodził się m.in. Ludwik Węgierski, znany u Madziarów jako Wielki.

Widoczne jest zakończenie wyspy rzecznej Szentendrei-sziget, która ciągnie się przez 31km

 Funkcję stołeczną przywrócił miastu po kilku dekadach Maciej I Korwin, choć sam pod koniec życia rezydował w podbitym Wiedniu. Wyszehrad był stolicą jeszcze przez niecałe sto lat, do podboju Tureckiego, który zniszczył zamek oraz miasto, które po tym fakcie odzyskało prawa miejskie dopiero w 2000 roku.

W 1335 i 1338 roku Wyszehrad był miejscem zjazdów władców Polski, Czech i Węgier, podczas których zapadało wiele istotnych decyzji politycznych, np. wykupienie przez Kazimierza Wielkiego zrzeczenia się praw do tronu polskiego przez króla Czech.

Wystawa figur woskowych upamiętniająca zjazdy wyszehradzkie.

Kazimierz Wielki

Zamek Wyszehradzki dzieli się na dolny i górny, jeden położony na samym szczycie góry, drugi u jej podnóża, a połączone są ze sobą jedynie cienkim odcinkiem murów.

Zamek dolny

Brama do miasta

Jednak na zamku zwiedzanie Wyszehradu się nie kończy. W ciemno obstawiam, że jest to jedno z miast posiadających największy współczynnik zabytków na mieszkańca.

  Pałac Pálffych

kot

Zamek na szczycie góry z oczywistych powodów posiada niebagatelne ograniczenia konstrukcyjne i niekoniecznie spełniał wszystkie oczekiwania rezydujących władców. Właśnie dlatego w mieście wybudowano dodatkowo pałac królewski, wyposażony w znacznie większe sale, ogrody i budynki służby. Pałac Wyszehradzki był ponoć jednym z większych osiągnięć architektury pogranicza późnego gotyku i renesansu.